متخصصان یک راه بدون دارو برای شبیه‌سازی اثرات اوزمپیک (Ozempic) فاش کردند

داروهایی مثل اوزمپیک نه تنها روش درمان دیابت نوع ۲ و مدیریت وزن رو متحول کردن، بلکه قدرت هورمون‌های روده رو هم آشکار کردن.

حالا که می‌دونیم سیگنال‌های ارسالی از روده به مغز، اشتها رو سرکوب می‌کنن و به کنترل سطح قند خون کمک می‌کنن، محققان به دنبال محرک‌های بدون دارو هستن.

داروهایی مثل اوزمپیک طوری طراحی شدن که هورمون “سیری” طبیعی که توسط روده تولید می‌شه، به نام GLP-1 (گلوکاگون مانند پپتید-۱) رو شبیه‌سازی کنن. با این حال، نسخه‌ی مصنوعی مدت طولانی‌تری توی بدن باقی می‌مونه.

هیچ ترکیب طبیعی‌ای که تا کنون آزمایش شده، نمی‌تونه دقیقاً اثرات این تزریق‌های طولانی‌مدت رو تکرار کنه، اما تحقیقات اولیه نشون می‌ده که بعضی از غذاها، و زمان مصرف اون‌ها، همچنان می‌تونن مفید باشن.

تیمی از دانشگاه هلیوپولیس قاهره، به سرپرستی توهادا النوشوکاتی (Tohada AL-Noshokaty)، میکروبیولوژیست، می‌خوان «عصر جدیدی از تنظیم GLP-1 رو با استفاده از منابع طبیعت آغاز کنن.»

نویسندگان توی یک بررسی برای Toxicology Reports که در ماه ژوئن منتشر شد، پیشنهاد می‌کنن: «پایبندی بیمار و کیفیت زندگی می‌تونه با استفاده از تنظیم‌کننده‌های GLP-1 طبیعی، که ممکنه برای بدن راحت‌تر باشن، به شدت افزایش پیدا کنه.»

اون‌ها اضافه می‌کنن: «برای جمعیت‌هایی با منابع مالی یا سایر منابع محدود، داروهای طبیعی ممکنه یک جایگزین قابل دسترس‌تر و ارزان‌تر برای داروهای سنتی فراهم کنن.»

برای بررسی خودشون، النوشوکاتی و همکاران ادبیات موجود رو جستجو کردن و چندین مثال از محصولات طبیعی رو پیدا کردن که ممکنه بعضی از ویژگی‌های مشابه داروهای GLP-1 رو داشته باشن.

تحقیقات هنوز اولیه‌ست، اما منابع طبیعی که دانشمندان در حال بررسی اون‌ها هستن شامل دارچین، گندم، زنجبیل، چای سبز تخمیر شده و یک ترکیب گیاهی تلخ به نام بربرین (berberine) می‌شه.

از اونجایی که GLP-1 طبیعی فقط برای مدت کوتاهی قبل از اینکه توسط آنزیم‌ها تجزیه بشه، توی بدن می‌مونه، محققان فکر می‌کنن که مصرف این ترکیبات طبیعی توی زمان‌های خاص، کلید بهره‌مندی از مزایای اون‌هاست.

برای مثال، توی سال گذشته، چندین کارآزمایی کنترل شده‌ی تصادفی نشون دادن که مصرف پروتئین وی (یک محصول جانبی فرآیند پنیرسازی) به عنوان “وعده‌ی غذایی قبل از غذا” (premeal) می‌تونه سطح گلوکز و انسولین خون رو برای مدت کوتاهی بعد از اون بهبود بده.

یک کارآزمایی که در سپتامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، ۱۸ فرد مبتلا به چاقی و بدون دیابت نوع ۲ رو به طور تصادفی انتخاب کرد تا ۱۵ دقیقه قبل از صبحانه و دوباره قبل از ناهار، برای چهار روز متوالی، یا پروتئین وی یا آب بنوشند.

کسانی که پروتئین وی نوشیدن، سطح گلوکز به طور قابل توجهی کاهش یافته‌ای رو بعد از صبحانه نشون دادن، با یه اثر سرکوب‌کننده‌ی اشتها توی ناهار.

نویسندگان این کارآزمایی حدس می‌زنن که مکانیسم‌های احتمالی ممکنه شامل تأثیراتی روی هورمون‌های GLP-1 باشه، «که از دستگاه گوارش ترشح می‌شن و با تنظیم فرآیندهای گوارشی و سیگنال‌دهی عصبی توی سیستم عصبی مرکزی، روی اشتها تأثیر می‌ذارن.»

گیاهان دارویی هم در حال تبدیل شدن به حوزه‌های تحقیقاتی پربار هستن. در آگوست ۲۰۲۵، یه بررسی نشون داد که فلاونوئیدها (flavonoids) که به طعم‌های تلخ توی موادی مثل مرکبات یا رازک کمک می‌کنن، می‌تونن ترشح GLP-1 رو هم تحریک کنن.

فیبرهای غذایی هم می‌تونن این کار رو انجام بدن. یک بررسی سیستماتیک و فراتحلیل که در سپتامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، نشون داد که مکمل‌های فیبر غذایی با بهبود کنترل قند خون و حساسیت به انسولین، به افرادی که اضافه وزن یا چاقی دارن، کمک می‌کنن.

هنوز مشخص نیست که فیبرها چطور به این امر دست پیدا می‌کنن، اما نویسندگان این بررسی گمان می‌کنن که اون‌ها باعث افزایش ترشح هورمون‌های روده، مثل GLP-1، می‌شن و در نتیجه انسولین رو تحریک و اشتها رو سرکوب می‌کنن.

تحقیقات بیشتری لازمه تا بفهمیم غذاهای مختلف چطور روی هورمون‌های روده تأثیر می‌ذارن، اما در مجموع، این آزمایش‌ها نشون می‌دن که راه‌های طبیعی و ظریفی برای تحریک همان مکانیزم‌های داروهای GLP-1 وجود داره.

این احتمال رو باز می‌ذاره که خوردن بعضی از انواع غذاهای طبیعی توی زمان‌های خاصی از روز، می‌تونه از توسعه‌ی دیابت نوع ۲ و سایر مسائل متابولیک محافظت کنه.

تنها توی اوایل دهه‌ی ۱۹۹۰ بود که محققان برای اولین بار GLP-1 رو به صورت داخل وریدی توی یک کارآزمایی بالینی تزریق کردن.

سه دهه بعد، ما هنوز در حال کشف جزئیات این مکانیزم فیزیولوژیکی حیاتی هستیم، مکانیزمی که حالا مسئول بعضی از محبوب‌ترین داروها توی جهان هست.

لینک منبع